İçeriğe geç

IP68 ve IP69K Panel Farkı: Hangi Koruma Sınıfı Ne Zaman Gerekir?

G&D Elektronik12 dk okuma
Su test tankındaki membran kontrol paneli

IP68 sürekli daldırmayı, IP69K sıcak ve basınçlı yıkamayı test eder. Paneliniz için doğru sınıfı, IP65/IP67 farkını ve şartname yazımını öğrenin.

IP68 ile IP69K aynı cetvelin iki ucu değildir. İkisi, iki farklı tehlikeye karşı verilmiş iki ayrı sözdür. IP68, panelin üreticinin belirlediği derinlikte ve sürede suya sürekli batırılmasına dayanması demektir. IP69K ise yaklaşık 80 °C sıcaklıktaki suyun 80–100 bar basınçla, birkaç santimetre mesafeden püskürtüldüğü yoğun yıkamaya dayanması demektir. Paneliniz su içinde kalacaksa IP68, basınçlı ve sıcak suyla temizlenecekse IP69K gerekir. İkisi birden yaşanacaksa her iki testi de ayrı ayrı geçmiş bir tasarım gerekir. Aşağıda iki testin panele tam olarak ne yaptığını, IP65 ve IP67 ile nasıl ilişkilendiğini ve şartnameye neyi nasıl yazmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Kısaca

  • IP68 toz geçirmezlik ve sürekli suya daldırma demektir. Derinlik ve süre ürün için ayrıca tanımlanır, standart tek bir değer vermez.
  • IP69K 80 °C civarında, 80–100 bar basınçlı su jetiyle yapılan yıkama testidir. Gıda, içecek, tarım ve araç ekipmanında karşınıza çıkar.
  • Biri diğerini kapsamaz: IP68 panel basınçlı yıkamada, IP69K panel ise uzun süreli daldırmada başarısız olabilir. İkisi de gerekiyorsa şartnameye “IP68/IP69K” yazılır.
  • IP65 ve IP67 daha sık karşılaşılan ikilidir: IP65 düşük basınçlı su jetine, IP67 ise 1 metreye kadar 30 dakikalık geçici daldırmaya karşı korumayı ifade eder.
  • Koruma sınıfını tek başına ön yüz malzemesi belirlemez. Montaj, conta, kablo çıkışı ve bağlantı noktası da işin içindedir.

İçindekiler

IP kodundaki rakamlar panel için ne anlatır?

IP kodu, IEC 60529 standardında tanımlanan “Ingress Protection”, yani giriş koruması kodudur. İki haneden oluşur: ilk hane katı cisimlere ve toza karşı korumayı, ikinci hane suya karşı korumayı derecelendirir. Bir membran anahtarda ya da kontrol panelinde ilk hanenin 6 olması, toz girişinin tamamen engellendiği anlamına gelir. IP65, IP67 ve IP68’in hepsinde ilk hane 6’dır. Aralarındaki fark yalnızca suyla ilgilidir.

IP69K ise bu tablonun doğal devamı değildir. “K” harfi testin kökenini gösterir: bu derece Alman DIN 40050-9 standardından gelir ve bugün ISO 20653 kapsamında uygulanır. Yani IP69K, IEC 60529’daki daldırma ve püskürtme testlerinin bir üst basamağı değil, ayrı bir yıkama senaryosudur. Bu ayrımı baştan kavramak, panel seçiminde en sık yapılan hatayı, yani “9 sayısı 8’den büyük, demek ki daha iyi” düşüncesini engeller.

İhracat projesinde IP derecesini NEMA sınıflarıyla birlikte değerlendirmeniz gerekiyorsa IP derecesi ve NEMA karşılaştırması yazımız, şartnameye hangi sistemin girmesi gerektiğini ayrıntılı anlatıyor.

IP68: sürekli daldırma, koşulları üretici tanımlar

IP68’in en çok yanlış anlaşılan yanı, sabit bir test değerinin olmamasıdır. IP67’de derinlik ve süre standartta yazılıdır. IP68’de ise daldırma koşulları ürün için ayrıca belirlenir ve testin ne kadar zorlu olduğunu üretici ile kullanıcı arasında tanımlanan derinlik ve süre belirler. Bu nedenle “IP68” ibaresi tek başına eksik bir bilgidir. Bir panel 1,5 metrede 1 saat için IP68 olabilir, bir başkası 3 metrede 24 saat için. Etikette ikisi de aynı görünür.

Test laboratuvarları genellikle şu sırayı izler: numune önce oda koşullarında bekletilerek dengelenir, su ile numune arasındaki sıcaklık farkı sınırlı tutulur, ardından belirlenen derinlikte ve sürede daldırma yapılır. Testten sonra yalnızca içeriye su girip girmediğine bakılmaz, fonksiyon testi ve dielektrik dayanım testi de yapılır. Membran anahtarda bu, tuşların hâlâ doğru kontak verdiğinin, devrelerde kısa devre olmadığının ve LED’lerin çalıştığının doğrulanması demektir.

IP68’in panelde anlam taşıdığı yerler sınırlıdır ama bellidir: sahada su birikintisinde kalabilecek el terminalleri, yağmur suyu toplanan çukurlarda duran pompa kontrolleri, sulama ve arıtma ekipmanları, deniz ortamında kullanılan cihazlar. Bu uygulamalarda şartnameye mutlaka “IP68, X metre, Y saat” biçiminde iki değer yazın.

IP69K: sıcak ve yüksek basınçlı yıkama testi

IP69K, panelin suya batmasını değil, suyun panele sertçe çarpmasını test eder. Test koşulları oldukça bellidir. Muhafaza üreticisi ROLEC’in yayımladığı IP69K test özetine göre:

  • Su sıcaklığı 80 °C (±5 °C),
  • Basınç 8.000–10.000 kPa, yani 80–100 bar,
  • Akış hızı dakikada 14–16 litre,
  • Nozul ile numune arasındaki mesafe 100–150 mm,
  • Püskürtme açıları 0°, 30°, 60° ve 90°,
  • Numune dakikada 5 (±1) devirle dönen bir tablada,
  • Her açıda 30 saniye, dört açıda toplam 2 dakika.

Bu değerlere panel açısından bakınca zorluk hemen ortaya çıkar. 10 cm mesafeden gelen 100 bar’lık jet, ön yüz filmi ile alttaki katman arasındaki yapıştırıcı kenarına doğrudan vurur. 80 °C su, polyester ya da polikarbonat filmi ve yapıştırıcıyı ısıtıp yumuşatır. 90° açıyla gelen jet ise panelin montaj kenarını, kablo ya da kuyruk çıkışını hedef alır. Panel bu testi çoğu zaman ön yüzünden değil, kenarından kaybeder.

IP69K’nın panelde karşılığı, günlük ya da vardiya sonunda basınçlı yıkamanın rutin olduğu ortamlardır: gıda ve içecek işleme hatları, et ve süt tesisleri, ilaç üretimi, tarım makineleri, çöp toplama araçları, araç yıkama ekipmanları. Bu sahalarda operatörün tuş takımı, makinenin geri kalanıyla aynı hortumla yıkanır.

IP68 ve IP69K yan yana

Ölçüt IP68 IP69K
Test ettiği tehlike Sürekli suya daldırma Sıcak, yüksek basınçlı su jeti
Tanımlandığı standart IEC 60529 DIN 40050-9 kökenli, ISO 20653
Su sıcaklığı Numuneye yakın, sınırlı fark 80 °C (±5 °C)
Basınç Derinliğe bağlı hidrostatik basınç 80–100 bar
Süre Üretici ile kullanıcı belirler 4 açı × 30 saniye
Toz koruması Toz geçirmez (6) Toz geçirmez (6)
Tipik saha Arıtma, sulama, saha terminali, deniz ortamı Gıda, ilaç, tarım, araç ekipmanı
Panelde en kritik nokta Uzun süreli sızdırmazlık, kablo çıkışı Kenar yapışması, ısıya dayanım, montaj contası

IP68 panel IP69K koruması da sağlar mı?

Hayır, iki yönde de sağlamaz. IP69K, IEC 60529 testlerinden farklı bir prosedür olduğu için IP69K olan bir cihazın IP67 ya da IP68’i de karşıladığı varsayılamaz. Tersi de geçerlidir: IP68 testi panele sıcaklık ya da jet basıncı uygulamaz. Dolayısıyla daldırmayı rahatça geçen bir tasarım, 80 °C ve 100 bar’lık yıkamada kenarından su alabilir.

Mantığı basittir. Daldırmada su, her yönden eşit ve görece düşük bir basınçla panelin içine sızmaya çalışır, ama bunu uzun süre yapar. Jet testinde ise su çok kısa süre, çok yüksek ve tek yönlü bir kuvvetle zayıf noktaya çarpar, sıcaklık da malzemeyi zorlar. İki testin ölçtüğü dayanım türü farklıdır. Bu nedenle akredite test kuruluşları da daldırma koruması için IPX7 ya da IPX8’in ayrıca test edilmesi gerektiğini belirtir.

Daldırma ve basınçlı jet testi karşılaştırması

Sahada iki durum birden varsa, örneğin bir tarım makinesinin paneli hem basınçlı yıkanıyor hem de çamurda ve su birikintisinde kalabiliyorsa, her iki koşul için ayrı ayrı doğrulanmış bir ürün seçmeniz gerekir. Bu ürünlerin etiketinde iki derece birlikte yer alır: “IP67/IP69K” ya da “IP68/IP69K”. Çoklu derece abartı değil, iki ayrı testin sonucudur.

IP65 ve IP67: en sık karşılaşılan ikili

Çoğu kontrol paneli projesi IP68 ya da IP69K’da değil, IP65 ile IP67 arasındaki seçimde düğümlenir. Burada da fark suyun geliş biçimindedir.

IP65, toz geçirmezlik ve herhangi bir yönden gelen düşük basınçlı su jetine karşı korumadır. Testte 6,3 mm çaplı nozul ve 30 kPa basınç kullanılır, test en az 3 dakika sürer. Yağmur, sıçrayan su ve hortumla hafif yıkama bu sınıfın alanıdır.

IP67, toz geçirmezlik ve 1 metreye kadar derinlikte 30 dakikalık geçici daldırmaya karşı korumadır. Panelin kısa süreliğine suya düşmesi ya da sel suyunda kalması bu sınıfın tarif ettiği durumdur.

IP67, IP65’in yerine geçmez. Daldırma testi jet testini içermez. Bu yüzden hem yağmura ve hortuma hem de geçici daldırmaya maruz kalacak paneller için iki derece birlikte istenir, örneğin “IP65/IP67”. Endüstriyel otomasyon cihazlarının ön panelleri, dış ortamda kullanılan beyaz eşya ve klima üniteleri ile tarım makinelerinin kabin dışı kumandaları tipik olarak bu kombinasyonla belirtilir.

Sınıf Toz Su Panelde tipik kullanım
IP65 Toz geçirmez Düşük basınçlı jet, her yönden Makine ön paneli, dış ortam kumandası
IP67 Toz geçirmez 1 m’ye kadar 30 dk geçici daldırma Saha cihazı, suya düşebilecek el kumandası
IP68 Toz geçirmez Tanımlı derinlik ve sürede sürekli daldırma Arıtma, sulama, deniz ortamı
IP69K Toz geçirmez 80 °C, 80–100 bar yıkama Gıda, ilaç, tarım, araç ekipmanı

Sektöre göre hangi koruma sınıfı?

Doğru sınıfı bulmak için panelin ömrü boyunca suyla nasıl karşılaşacağını adım adım yazın.

Medikal cihazlar: Burada asıl konu çoğu zaman dezenfektanla silme ve sıvı dökülmesidir. Ön yüzün kimyasallara dayanımı en az IP sınıfı kadar önemlidir. Cihaz dış ortamda ya da yıkanan bir alanda kullanılmıyorsa genellikle jet koruması hedeflenir. Daldırma ancak kullanım senaryosu gerektiriyorsa şartnameye girer.

Gıda ve içecek ekipmanı, endüstriyel mutfak: Vardiya sonunda sıcak suyla basınçlı yıkama standart uygulamadır. Asıl ölçüt IP69K’dır. Tankın ya da hattın yanında duran ekipmanda IP67 ile birlikte istenir.

Tarım makineleri: Kabin içi paneller toza, titreşime ve sıcaklık değişimine, kabin dışı kumandalar ise çamura, yağmura ve basınçlı yıkamaya göre tasarlanır. Kabin dışında IP67/IP69K kombinasyonuna sık rastlanır. Bu konuyu tarım makinesi paneli rehberimizde ayrıntılı ele aldık.

Endüstriyel otomasyon: Makine ön panelleri çoğunlukla IP65’e göre belirtilir. Yağlı, tozlu ve yıkanan alanlarda IP67’ye çıkılır. Zorlu ortam tasarımında dikkat edilmesi gerekenleri zorlu koşullar için HMI panel tasarımı yazımızda bulabilirsiniz.

Beyaz eşya: Bulaşık ve çamaşır makinelerinde kontrol paneli sıçrayan suya, buhara ve deterjanlı temizliğe maruz kalır. Tuşların cihazın ömrü boyunca okunaklı ve çalışır kalmasını, ön yüz sızdırmazlığı ve malzeme seçimi belirler.

Sektöre göre hangi koruma sınıfı?

Membran panelde koruma sınıfını belirleyen noktalar

Bir membran anahtarın IP performansı yalnızca grafik ön yüz filmine bağlı değildir. Sızdırmazlığı şu noktalar birlikte belirler:

  1. Ön yüz ile katmanlar arasındaki yapıştırma: Özellikle IP69K’da jet doğrudan kenara vurur. Yapıştırıcının kenar payı ve sıcağa dayanımı belirleyicidir.
  2. Montaj yüzeyi ve conta: Panel muhafazaya yapıştırılıyorsa yüzeyin düzlüğü, temizliği ve contanın kesintisizliği korumanın yarısıdır. Muhafaza ile panel arasındaki birleşim hattı, testte en çok zorlanan yerdir.
  3. Kuyruk ve konnektör çıkışı: Esnek devrenin muhafazaya girdiği nokta, su için doğal bir kanaldır. Kuyruğun nereden ve nasıl çıkacağı tasarımın en başında belirlenmelidir. Kuyruk ve bağlantı seçenekleri için flat flex kablo yazımıza göz atabilirsiniz.
  4. Tuş yapısı: Kabartma, metal dome ve LED gibi öğeler ön yüzün altında kaldığı sürece sızdırmazlık hattını bozmaz. Önemli olan, bu öğelerin katman yapısının bütünlüğü içinde tasarlanmasıdır.
  5. Muhafazanın kendisi: Panelin IP sınıfı, takıldığı muhafazanın sınıfından ayrı değerlendirilemez. Kablo girişlerinin ve flanşların doğru sabitlenip kapatıldığı kurulumdan sonra ayrıca kontrol edilmelidir.

Hangi testin neyi doğruladığını membran anahtar özelinde görmek isterseniz membran anahtar dayanım testleri yazımızla başlayabilirsiniz.

Şartnameye koruma sınıfı nasıl yazılır?

Teklif aşamasında en çok zaman kaybettiren şey, belirsiz yazılmış koruma şartıdır. Şu sırayla ilerlerseniz üretici de test laboratuvarı da aynı şeyi anlar:

  1. Su senaryosunu yazın: Panel yağmura mı, hortuma mı, basınçlı yıkamaya mı maruz kalıyor? Suya batıyor mu, batıyorsa ne kadar süreyle?
  2. Her senaryoya bir test eşleyin: Düşük basınçlı jet için IP65, geçici daldırma için IP67, sürekli daldırma için IP68, sıcak suyla basınçlı yıkama için IP69K.
  3. IP68 için iki değer verin: Derinlik ve süre. “IP68” tek başına yazılmamalıdır.
  4. Kombinasyonu açıkça belirtin: Birden fazla senaryo varsa “IP67/IP69K” gibi iki dereceyi de yazın.
  5. Kapsamı tanımlayın: Koruma sınıfı yalnızca ön yüz için mi, yoksa panelin muhafazaya monte edilmiş hali için mi isteniyor?
  6. Diğer çevresel şartları ekleyin: Sıcaklık aralığı, UV, kimyasal temas ve titreşim. Bu şartları nasıl ifade edeceğinizi çevresel test şartları yazımızda anlattık.

Bizim bakışımız

1995’ten bu yana İstanbul’daki tesisimizde membran anahtar ve kontrol paneli üretiyoruz. Bu süre içinde öğrendiğimiz en önemli şey şu oldu: koruma sınıfı, ürün etiketine sonradan eklenen bir ibare değil, tasarımın ilk çiziminde verilen bir karardır.

Bize gelen projelerin önemli bir kısmında şartnamede yalnızca “IP68” ya da “IP69K” yazıyor. Bunu her zaman bir sohbetin başlangıcı olarak görüyoruz. Paneliniz suya mı batıyor, hortumla mı yıkanıyor, yoksa ikisi birden mi? Bu sorunun yanıtı, ön yüz katmanından kuyruk çıkışına kadar birçok tasarım kararını belirliyor.

Medikal cihazdan tarım makinesine, endüstriyel otomasyondan beyaz eşyaya kadar farklı sektörlerdeki müşterilerimize uygulamaya özel teknik çözüm sunmamızın nedeni de bu. Aynı tuş düzeni, bir gıda hattında ve bir saha terminalinde farklı bir yapı gerektirir. 24–48 saatlik prototip süremiz sayesinde bu kararları kâğıt üzerinde bırakmadan numune üzerinde birlikte değerlendirebiliyoruz.

G&D

Projenize uygun membran paneli birlikte tasarlayalım

Panelinizin hangi suyla, ne sıklıkta karşılaşacağını bize anlatın. Ön yüzü, tuş yapısını ve bağlantıyı çizime göre, uygulamanıza özel tasarlayalım. Metal dome’lu, SMD LED’li, düz ya da kabartmalı membran anahtarları İstanbul’daki kendi tesisimizde, komple üretim hattımızla üretiyoruz.

Gd

Prototip numuneniz 24–48 saat içinde hazır olur. Seri üretimde yıllık 500.000 adede kadar kapasitemizle hem küçük hem büyük ölçekli projelere yanıt veriyoruz. Almanya, İsviçre ve İtalya başta olmak üzere birçok ülkeye ihracat yapıyoruz. Zorlu ortamlarda tuş hissini koruyan metal dome’lu kabartmalı membran anahtar seçeneğimizi inceleyebilir ya da tüm ürünlerimize göz atıp teklif isteyebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

IP69K, IP68’den daha mı iyidir?

Hayır, ikisi arasında bir sıralama yoktur. IP68 sürekli daldırmayı, IP69K ise sıcak suyla yüksek basınçlı yıkamayı test eder. Hangisinin “daha iyi” olduğu, panelinizin sahada hangi suyla karşılaştığına bağlıdır.

IP69K panel su altında kalabilir mi?

Yalnızca IP69K derecesi bunu garanti etmez, çünkü IP69K testinde daldırma yoktur. Panel su altında da kalacaksa ayrıca IP67 ya da IP68 testinden geçmiş olmalı ve etiketinde iki derece birlikte yer almalıdır.

IP68 için standart derinlik ve süre nedir?

Standart sabit bir değer vermez. Derinlik ve süre üretici ile kullanıcı arasında tanımlanır. Bu nedenle şartnameye “IP68” ile birlikte metre ve saat cinsinden iki değer yazılmalıdır.

IP65 panel hortumla yıkanabilir mi?

IP65, düşük basınçlı su jetine karşı korumayı ifade eder. Hortumla hafif yıkama bu sınıfın tarif ettiği durumdur. Basınçlı yıkama makinesi ya da sıcak su kullanılıyorsa IP69K hedeflenmelidir.

Kaynaklar

Önerilen

İlgili yazılar

Tüm yazılar